fbpx

Dan sećanja na žene žrtve nasilja

Nasilje prema ženama je globalni fenomen koji utiče na živote žena i devojčica širom sveta.  Najekstremniji vid nasilja prema ženama je femicid – ubistvo žene učinjeno iz mržnje prema ženama, prezira, željom za dominacijom nad ženom i kontrolom nad njenim životom. U Srbiji ne postoji zvanična evidencija slučajeva femicida. Prema podacima iz novinskih članaka, u periodu od 2010. do 2018. godine ubijena je najmanje 281 žena.

Na inicijativu ženskih organizacija, 2017. godine, u Srbiji je ustanovljen 18. maj kao Dan sećanja na žene žrtve nasilja, koji je izabran jer je u periodu od 16. do 18. maja 2015. godine ubijeno sedam žena u porodično-partnerskom nasilju.   

U toku je istraživanje prakse sudova u Srbiji o postupanju u slučajevima femicida, koje se sprovodi u okviru projekta Iskorenjivanje i sprečavanje femicida u Srbiji. U istraživanje su uključene sve pravosnažne presude koje su viši sudovi doneli u periodu januar 2015 – decembar 2017. godine. Preliminarni rezultati istraživanja pokazuju sledeće:

  • Najviše krivičnih dela ubistva izvršeno je u zajedničkom stanu/kući/dvorištu žrtve i učinioca (36,6%) i u stanu/kući/dvorištu žrtve (31%), što potvrđuje da je najopasnije mesto za ženu upravo njen dom;
  • Najviše ubistava je izvršeno upotrebom hladnog oruđa (36,9%) i fizičke sile (30,8%), zatim vatrenog oružja (15,3%) i korišćenjem više sredstava izvršenja (16,9%);
  • Učinioci su primenjivali različite načine izvršenja, koji u većini slučajeva pokazuju veliku brutalnost i svirepost prema žrtvi;
  • Postupak je fokusiran na učinioca, u presudama je veoma malo podataka o žrtvama femicida (bračnom stanju, obrazovanju, zaposlenosti i slično);
  • Skoro polovina žrtava za koje se u presudama navodi da su pre ubistva bile u nasilnoj partnerskoj vezi sa učioniocem nisu se obratile za pomoć i/ili podršku nijednoj relevantnoj instituciji (47,1%);
  • 23,5% žrtava je starije od 65 godina, a oko 9% je ispod 18 godina;
  • Učinioci femicida imaju veoma nizak nivo obrazovanja – bez obrazovanja je 10%, sa osnovnom školom skoro 30%, dok je visoko obrazovanih manje od 3%;
  • Samo 21% učinilaca femicida imali su zaposlenje u momentu izvršenja dela;
  • Oko 1/3 učinilaca bilo je pod dejstvom alkohola u momentu izvršenja krivičnog dela;
  • U obrazloženjima presuda retko se navodi u kakvom su odnosu bili učinilac i žrtva pre izvršenja krivičnog dela. Na osnovu raspoloživih podataka može se zaključiti da je odnos učinioca i žrtve pre izvršenja krivičnog dela bio uglavnom loš, da su izvršenju krivičnog dela prethodile svađe i rasprave, sa ili bez fizičkog nasilja, pogotovo ako se radilo u partnerskom odnosu;
  • Kao motivi za izvršenje krivičnog dela pojavljuju se: ljubomora; prestanak emotivne veze ili napuštanje bračne zajednice; prikrivanje prethodno izvršenog krivičnog dela; gnev zbog uvreda od ubijene žene, osveta zbog neuzvraćene ljubavi i slično;
  • Čak 14,3% učinilaca osuđeno je na kaznu zatvora do 10 godina, a nešto preko 1/3 na kaznu između 10 i 20 godina.

Projekat Iskorenjivanje i sprečavanje femicida u Srbiji, u okviru kojeg je sprovedeno istraživanje prakse sudova u Srbiji u slučajevima femicida, traje od juna 2018. do novembra 2019. godine, a sprovode ga Kuća rodnih znanja i politika iz Novog Sada, FemPlatz iz Pančeva i Ženski istraživački centar iz Niša, uz podršku Agencije Ujedinjenih nacija za rodnu ravnopravnost i osnaživanje žena (UN Women) i Evropske unije. Cilj projekta je procena kapaciteta relevantnih aktera za razumevanje dinamike, prirode i oblika femicida, kao i poboljšanje aktivnosti koje doprinose boljoj proceni rizika i efikasnoj intervenciji u prevenciji femicida. Rezultati projekta predstavljaće doprinos i podršku državi da uspostavi mehanizam (Opservatoriju za sprečavanje femicida) u skladu sa preporukom Specijalne izvestiteljke Ujedinjenih nacija o nasilju prema ženama iz 2015. godine, koja je upućena svim državama i kojom se traži prikupljanje i analiza podataka o nasilju prema ženama, otkrivanje propusta koji dovode do ubistava žena od njihovih bivših ili sadašnjih supruga ili partnera.

Leave a reply