Održana tribina o feminističkoj i kvir umetnosti u SFRJ

U sredu 10. juna, posetili smo tribinu Ane Simone Zelenović o feminističkoj i kvir umetnosti u Jugoslaviji.
Autor/ka Anđela Đukić

12. June 2020

U sredu, 10. juna u 18 časova, u Prajd info centru u Beogradu održano je predavanje Ane Simone Zelenović pod naslovom Mogućnosti teoretizacije feminističke i kvir umetnosti u Jugoslaviji i njenim zemljama naslednicama.

instagram stranica @belgradepride

Osnovne teme koje je ovo predavanje nastojalo da problematizuje jesu: Razvoj kritičkog pristupa u vizuelnoj umetnosti Jugoslavije i njenih zemalja naslednica od šezdesetih do početka 21. veka i stvaralaštvo umetnika i umetnica koji su se bavili temama važnim za feminizam, kvir teoriju i aktivizam.

Ana Simona Zelenović započinje predavanje pričom o pluralizmu feminističkih teorijskih usmerenja, pa ističe kako je teško definisati i feminističku umetnost. Ona navodi kako se u kritici najčešće ističe namera umetnika ili umetnice. Odnosno, njihova pripadnost feminističkom pokretu i borba u okviru feministučke ideje, upućuju na to da je njihovu umetnost moguće posmatrati kao feminističku. Pored namene, značajne su i teme kojima se bave u svojim radovima, pa su radovi umetnica koje su problematizovale položaj žena najčešće deklarisani kao feministički. Na kraju, značajan je i subjekat – da radovi budu predstavljeni iz perspektive žene.

U svom izlaganju, Ana ističe period od 1945. do 1968. godine. i zastupa tezu kako je nemoguće polemisati o feminističkoj i kvir umetnosti tog doba jer se u vreme komunizma feminizam tumačio kao buržoaska tradicija. Opšta ljudska emancipacija bila je prioritet, pa je postojao utisak ravnopravnosti između muškaraca i žena. Zanimljivo je kako se i u kritici tog doba izdvaja muška i ženska estetika, što ukazuje na prisustvo podela.

Ana ističe kako se od 1968. godine pojavljuju novi tokovi u feminizmu. Odvija se više međunarodnih konferencija, dolazi do upliva liberalnih tokova u feminizmu, pojavljuju se filmovi koji problematizuju temu telesnosti, prevode se knjige. Posebno ističe Konferenciju iz 1978. godine u Studentskom kulturnom centru u Beogradu i Aprilske susrete. Na tim konferencijama pojavljivali su se umetnici i umetnice iz drugih evropskih zemalja i odvijala se svojevrsna razmena ideja.

Od umetnica koje se mogu tumačiti feminističkim, Ana posebno izdvaja Sanju Iveković, koja se prva deklarisala kao feministkinja, Vlastu Delimar, Katalin Ladik i Milicu Tomić. Posebno se ističe i stvaralaštvo Marine Abramović, sa akcentom na performanse koje je izvodila sa Ulajem, a u kojima su problematizovani odnosi između muškarca i žene.

Sanja Iveković, Instrukcije

Devedesete su u umetnosti uvele teme rata, osvete, žene kao oruđa za osvetu i kao majke. Ana posebno ističe performans Marine Abramović – Balkanski barok iz 1997. godine u kome Marina otvara pitanje surovosti rata i položaja zemlje iz koje potiče.

Marina Abramović, Balkanski barok

Od 2000. godine feminističke teme se usmeravaju ka slobodi tela i nasilju nad ženama. Među istaknutim feminističkim performansima iz tog perioda, Ana izdvaja performans Vlaste Delimar – Lady Godiva, iz 2001, kada je obnažena, na konju, prošla ulicama Zagreba.

Iako u naslovu tribine stoji da će se problematizovati i pitanje kvir umetnosti u Jugoslaviji. Ana Simona Zelenković ističe kako se elementi kvir umetnosti tek sporadično pojavljuju u pomenutom periodu, te da se uglavnom svode na pitanje telesnosti. Ova tema medijski postaje nešto zastupljenija tek od 2000. godine, a jasnije postaje uočljiva od 2010. Iako njeno stvaralaštvo ne pripada naslovljenom periodu, Nataša Teofilović navodi se kao autorka koja otvara kvir temu, u okviru teme o prirodi ljudske telesnosti. Kvir umetnost ni danas nije institucionalizovana kod nas, pa je u našoj kulturi to tema o kojoj tek treba da bude reči.

Pratite nas na:

0 Comments

Pošalji komentar

Vaša email adresa neće biti objavljena. Obavezna polja su označena sa *